- Details
- Written by: Məmməd Məmmədli
- Category: hekayələr
- Hits: 3
Dekabrın ilk həftəsi sərt başlamışdı. Xəzri aramsız yağan yağışı adamların düz üzünə çırpırdı. Sinoptiklər qar yağacağına söz vermişdilər. Bu zəhlətökən havada yağışda islanmışların tək istəyi tez evlərinə çatıb isti otaqlarına təpilmək idi. Küləyin başdan qapaz vuracağından qorxan Telman da papağından bərk-bərk yapışıb, iti addımlarla işlədiyi xəbər agentliyinə tələsirdi. Binaya daxil olan kimi papağını çıxarıb əlilə suyunu çırpdı. Həmkarı Araz onu görən kimi yanladı:
– Telman müəllim, Akademik Milli Dram Teatrında “Qeyrətini itirənlər” tamaşasının premyerasına getməlisiniz. Tamaşa axşam saat 16:00-da başlayır. Telman duruxdu, zəndlə Arazın üzünə baxdı və uzun fasilədən sonra xəbər aldı:
– O nə tamaşadır elə, “Qeyrətini itirənlər”, başqa ad tapmadılar?!
– Bilmirəm, Telman müəllim, onu bilirəm ki, bu axşam tamaşanın premyerasıdır.
O, paltosunu çıxarıb asılqana keçirdi, stolun arxasında yerini rahatlayandan sonra kompüterini açıb xəbər portallarında günün baş xəbərlərinə nəzər saldı. Gözü “Ölkədə benzin bahalaşdı...” başlıqlı yazıya sataşanda elə bil kefinə soğan doğradılar.
– Görürsən? Qiymətlər qalxır, saytlar yazır. Xaraba qalsın bu ölkəni! – deyib, dişi ilə “Camel” qutusundan qırmızı filtrli siqareti çəkib çıxartdı. Pencəyinin yan cibindən Rusiya istehsalı olan “Roketa” şəkilli kibrit qutusundan son 3 dənədən birini götürüb yandırdı. Əllərini qoşalayıb bir-iki dəfə “padsos” verəndən sonra dərindən bir qullab alıb nəzərlərini tavana dikdi. Otağı tüstü bürüdü...
Telman bəstəboy, kök bir kişi idi, 45 yaşını təzəcə adlamışdı. Binə Ticarət Mərkəzindən aldığı yeni kostyumu, uzun güllü qalstuku, qarsılmış bığları və qabağa çıxmış qarnı ona əsl müdir görkəmi verirdi...
Telman işini görə-görə Arazdan gedəcəyi tədbirin vaxtını bir də dəqiqləşdirdi. Redaksiyanın fotoqrafı Seymur qapıdan içəri boylandı:
– Mədəniyyət şöbəsinə eşq olsun!
Telman arxaya söykənib əli ilə qarnını sığalladı. Seymur otağın küncündə kompüterə başı qarışan Məmmədə işarə etdi:
– Yeni əməkdaşımız necədi, işə uyğunlaşa bilirmi?
Məmməd kompüterdə nəsə yazırdı.
– Salam, ay Məmməd, vəziyyət necədi?
Məmməd barmaqlarını klaviaturanın üstündə gəzdirərək başı ilə təsdiqləyici bir işarə cızdı. Onun bu hərəkəti “mən məşğulam və hər şey əladır” anlamına gəlirdi.
Telman qarnını qabağa verdi:
– Ay Seymur, özün görürsən də, necə bahalıqdı, amma maaş artımından bir söz demirlər. Dünən 400 qram çörəyi 1 manata aldım. Yeyə bilmədim, boğazımdan keçmədi, elə bil mədəm kiçilmişdi.
– Peşəni dəyiş! Müxbir çörəyi üstünə şəkər tozu səpilmiş bulkaya bənzəyir. Başımızı aldadırlar...
Telman yerindən qalxıb pəncərədən çölə boylandı, xəzrinin qovduğu qara buludlara tamaşa edərək dodaqaltı pıçıldadı: “kişmişli bulka...”
Fikirli-fikirli sonuncu tüstüsünü ciyərlərinə çəkib, kötüyünü çölə atmaq istəyəndə pəncərənin petləsi yerindən çıxdı. Bayırdakı dekabr özünü içəri necə soxdusa kağız-vərəq yerlə bir oldu. Seymurun qara saçlı pariki küləyin vıyıltısına dözməyib başından qopdu. O, özünü yerə atıb saçlarını qamarladı. Bütün bunlar bir neçə saniyənin içində baş verdi. İçəridəkilər özlərini saxlaya bilmədi. Telman elə bir şaqqanaq çəkdi ki, yazığın beli sərpdi. Rüsvayçılığa dözməyən Seymur otaqdan çıxdı.
Birtəhər pəncərəni sıxıb bağladılar. Bu dəm daxili telefona zəng gəldi. Telman özünü dəstəyin üstünə tulladı. Xəttin o biri ucunda agentliyin sədri axşamkı premyeranın çox mühüm bir tədbir olduğunu bildirdi və xəbəri yazarkən diqqətli olmasını tapşırdı. Telman “baş üstə” – deyib dəstəyi asdı.
Otaqda yeni mövzu açılmışdı:
– Görəsən, təbii parikdi, yoxsa süni? – Telman qımışa-qımışa dedi.
Araz fikirləşmədən cavab verdi:
– Təbiidir, Telman müəllim.
– Hardan bilirsən, yoxlamısan?
Otaqdakılar parik söhbətinə uğunub getmişdilər.
– Amma zalım oğluna yaman yaraşır ha, azı bir on yaş cavan göstərir. – Telman nöqtəsin vurdu.
Günortadan təzəcə keçmişdi. Telman işdən çıxıb teatra yollandı. Tədbirə gecikməsin deyə, yolu gah qaçır, sonra da tövşüyə-tövşüyə iti addımlara keçirdi. Nəhayət, özünü Akademik Milli Dram Teatrına çatdırdı. Zalın bir küncündə paltosunu və xüsusi dəyər verdiyi papağını çıxarıb qarderoba təhvil verdi. Sonra teatrın geniş foyesində tez-tez tədbirlərdə rastlaşdığı mədəniyyətin qaymaqlarına göz gəzdirdi.
Xəbəri müftə yazmazdı, dost-tanışın xahişini də nəzərə almazdı. Mədəni ictimaiyyət onu dollar Telman kimi tanıyırdı. O, kimin tədbirinə gəlibsə adam əlini mütləq cibinə salmalıdır. Yalnız bu halda tədbir saytda dərc olunacaq. Yəni dollar Telman pul qazanmağın yolunu bilirdi. Odur ki, Səlimşah Vəzirovun bir neçə ziyalılarla söhbət etdiyini görən kimi yanını kəsdirdi. Əl verib onunla görüşdü, yeni kitabının işıq üzü görməsi münasibətilə yazıçını təbrik etdi. Səlimşah Vəzirov da Telmanın qoluna girdi və onlar söhbətləşə-söhbətləşə kənara çəkildilər.... Bu an Telmanın gözünə elə bil işıq gəldi. Ortalıqda fotoçəkiliş edən Seymuru görən kimi yanına çağırdı.
– Seymur, çək bizim şəklimizi!
Tədbir başladı. Çıxış edənlər səhnədə müəllifin yaradıcılığından danışır, ünvanına xoş sözlər deyirdilər. Bildirirdilər ki, yazıçı ictimai problemləri əsərlərində işıqlandırdığına görə yaradıcılığı diqqətdən kənarda qalmamış, çoxsaylı mükafatlarla təltif olunmuşdur. Çıxışlar bitəndən sonra səhnənin ağır pərdəsi qaldırıldı. Yazıçının “Qeyrətini itirənlər” komediyası əsasında səhnələşdirilən eyniadlı tamaşa başladı...
Tamaşanı axıra qədər izləməyə səbri çatmayan Telmanın ürəyi sıxılırdı. Odur ki, astaca yerindən qalxıb əyilə-əyilə zalı tərk etdi və birbaş paltosunu, papağını almaq üçün qarderoba düşdü.
Seymuru paltarların arasında dayanmış qarderobçu ilə söhbət edən yerdə gördü. Amma yaxınlaşanda hiss etdi ki, elə bil mövzunu dəyişdilər. Qarderobçu qız tezcə onun üst geyimini məhəccərin üstünə qoydu. O da barmaqlarını şaqqıldadıb, paltosunu əyninə keçirdi. Seymuru gözləməyib aram addımlarla binanı tərk etdi.
Yol boyu heç nə haqda fikirləşmədi. Elektrik dirəklərinə baxa-baxa işıq lampalarını sayırdı. Üzünə yağış damcısı düşəndə asta yerişinə haram qatmalı oldu. Redaksiyaya təzəcə çatmışdı ki, leysan başladı...
Araz otaqda ətirlənirdi. Müdirin iydən məst olduğunu görəndə ondan xoşu gəlib-gəlmədiyini soruşdu, sanki təsdiq cavabı gözləyirdi. Telman da başının işarəsi ilə bəyəndiyini bildirdi və kompüterini açıb, yağışın şırıltısında premyeranı yazmağa başladı.
– Sabaha bizim nəyimiz var? – deyib üzünü Araza tutdu.
– Sabah “Cırtdan” tamaşasıdı, axşam da İbrahim Tatlısəsin konserti.
– Onları qoy kənara. Sabah 19:00-da Gülçöhrə Xatirənin yeni kitabının təqdimatı olacaq. Sənə pul verəcəklər, qayıdan başı məni görərsən.
– Axı Telman müəllim... – deyib, hirsini boğdu.
Telman işini bitirəndən sonra paltosunu götürdü. Papağı başına basıb otaqdan çıxdı. Yolda hiss etdi ki, papaq ona bir az böyükdür. Ürəyində fikirləşdi: “Elə bil hansısa yekəbaşın başından çıxıb.”
Araz evə getməyə hazırlaşırdı. Qalın gödəkcəsini geyinib güzgüdə özünə baxdı, əli ilə telini daradı sonra paltar dolabına göz gəzdirdi. Papaq orda yox idi. Kimsə onu götürmüşdü. Otağı ələk-vələk edən Araz əlacsız qalıb evə başıaçıq qayıtdı.
Üç gün yağış ara vermədən yağdı, küçələri sel-su apardı. Üç gün də Telman işə papaqla, Araz isə papaqsız gəldi. Nəhayət, dördüncü gün Araz dözmədi, qəzəblə Telmana dedi:
– Telman müəllim, bu sizin papağınız deyil axı, mənimkidi!
– Ola bilməz! Bu mənim papağımdır, səninki özündədi!
Mübahisə başladı, nə başladı! İş o yerə gəldi ki, bir-birinə keçdilər. Telmanın sifəti pörtmüşdü.
– Ay səni yekəbaş, özündən böyüyə əl qaldırırsan! – deyib Arazın başından şillə vurdu.
Onların tutuşmasına tamaşa edən Seymur yerindən sıçrayıb Telmanın qolundan yapışdı. Telman “çəkil qırağa!” – deyib, bir qapaz da Seymurun başına ilişdirdi. Şillə necə tutdusa Seymurun pariki yerindən çıxdı. Seymur hirsini güclə boğdu.
Ara bir qədər sakitləşdi. Araz təmkinlə papağın ölçüsündən və üzərinə qoyduğu nişandan sübut etdi ki, papaq ona məxsusdur. Həmən də papağı Telmanın əlindən qapıb öz başına basdı:
– Gördüz, Telman müəllim, papaq başımın ölçüsündədir. Halalca papağımdır.
Birdən Telmanın yadına düşdü ki, papağını keçən həftə Səlimşah Vəzirovun tamaşasında unudub. Vaxt itirmədən əynini geyinib Akademik Milli Dram Teatrına yollandı. Qaça-qaça pilləkənləri qalxıb qarderoba yaxınlaşdı və başına gələn əhvalatı qıza danışdı. Qarderobçu qız bir-bir asılqanları gəzdi, ancaq... qızın üzündəki ifadədən hər şey aydın oldu.
– Üstündən dörd gün keçib, niyə indi gəlmisiniz?
– Çünki indi yadıma düşüb... Hardan tapırsız tapın, qaytarın mənim papağımı! Telman əsəbi halda söylənir, az qala qızı divara dirəyirdi. Biləndə ki, qız papağı ona verə bilməyəcək tez direktorun otağına qalxdı. Həmən, Xanlar İbrahimova bu barədə məlumat verildi və o, Telmanı yanına çağırdı.
– Xanlar müəllim. Mən gəlmişəm, burdayam. – Telman utana-utana dedi.
– Buyurun keçin, nə məsələdir? Nə baş verib? – Direktor xəbər aldı.
Telman təmkinlə başına gələnləri təfərrüatı ilə ona danışdı. Ancaq özünü nə qədər sıxsa da həyəcanını gizlədə bilmirdi. Onun üçün papağını itirmək qeyrətini itirməyə bərabərdi. Xanlar İbrahimov alnını tər basmış tösmərəyi dinlədikdən sonra əlini telefonun dəstəyinə atdı və qarderob işçilərinin hamısını otağına yığdı. Onlar bir-bir içəri keçib əsgər manqası kimi sıraya düzüldülər. Xanlar müəllim yaxınlaşıb əlini Telmanın çiyninə qoydu və üzünü qızlara tutub amiranə səslə dedi:
– Bu kişinin papağını tapın!
Telman papağın tapılacağına inanırdı. Odur ki, teatrın direktoruna təşəkkürünü bildirdi. Ardınca papağın onun üçün əziz olduğunu təkrarən direktorun nəzərinə çatdırdı. Xanlar İbrahimov da itən əşyanın tapılacağına söz verib, Telmanı arxayın etdi.
– Sabah gəlib papağınızı götürərsiniz, – deyib Telmanın əlini sıxdı.
– Bir daha çox sağ olun, Xanlar müəllim.
Telman otaqdan çıxdı. Direktorun əminliklə dediyi sözlər ürəyinə rahatlıq gətirdi. Hava soyuq və küləkli olsa da o, bunu hiss etmirdi.
Ertəsi gün çovğun başladı. Hərarət hiss olunacaq dərəcədə endi. Deyəsən qar yağacaqdı. Şaxtalı havada Telman yolunu yenə teatrdan saldı. Qapıdan keçib qarderoba yaxınlaşdı. Qarderobçu qız onu görən kimi özünü itirdi:
– Papağı axtardıq, amma hələ tapmamışıq...
Hirsini boğa bilməyən Telman birbaş ikinci mərtəbəyə qalxdı. Seymurun direktorun otağından çıxdığını görəndə duruxdu. Seymur bir söz demədən yanından ötüb keçdi. Özünü itirən Telman fikirli-fikirli içəri girdi. Bu dəfə söhbətləri uzun çəkmədi.
Qanıqara görsənirdi. Direktor ona möhlət verməsini istəmişdi, odur ki, suyu süzülə-süzülə teatrı tərk etdi.
Mısmırığı yerlə gedirdi. İş otağına qalxanda Arazla kəlmə kəsmədi, paltosunu çıxarmadan birbaş kreslosuna çökdü. Kövrəlmişdi, boğazında titrəyən qəhərini güclə boğurdu, elə bil sevdiyi qadınını itirmişdi... Amma özünü toparlayıb kompüterini yandırdı. Bu vaxt Seymur gəldi.
– Nə qəşəng ətir vurmusan, Araz!
Arazın üstünə fısqırtdığı “El Paso” otağı sanki gözəgörünməz rəngə boyamışdı. Araz xasiyyətcə mülayim adam idi, ancaq papaq məsələsindən sonra Telmanla arası dəymişdi, küsülü idilər.
– Telman, niyə kefin yoxdu? Olmaya havalar sənə pis təsir edir? – Söhbətdən xəbəri yoxmuş kimi dedi:
– Yox ay Seymur, papağımı itirmişəm, – Telman xırıltılı səslə cavab verdi.
İçəri girəndən Seymurun bir gözü Məmməddə idi.
– Gənc əməkdaşımız yenə nəsə yazır.
Məmməd yazıdan aralanmaq istəməsə də bu dəfə Seymura cavab verməli oldu:
– Hekayə yazıram, Seymur müəllim.
– Nə barədədir?
– Heç, görüb-eşitdiklərimdən yazıram.
Səhəri gün sulu qar başladı. Səbirsizlikdən tıncıxan Telman başına qəzet tutub yenə teatra yollandı. Küçə boyu xanımların əlində tutduqları çətirə, kişilərin baş geyiminə baxdıqca dərindən köks ötürürdü. Papağının tapılacağına inanmasa da, ürəyində bir ümid közərirdi. Odur ki, yenə direktorun qarşısında dayanıb ondan cavab gözləyirdi. Xanlar İbrahimov ona baxıb:
– Nə məsələdir, Telman müəllim? – söhbətdən xəbəri yoxmuş kimi soruşdu.
– Mənim papağım tapılmadı! Onu mənə qaytarın! Tez olun! – Telman acıqlı-acıqlı hay-küy saldı.
Xanlar İbrahimov çənəsini ovuşdura-ovuşdura belə bir təklif irəli sürdü:
– Papağınızın qiyməti neçədir?
– 10 manat!
Direktor telefonun dəstəyini qaldırıb baş mühasibi yanına çağırdı. Otağa arıq, ovurdu-ovurdundan keçən, orta yaşlı bir kişi daxil oldu. O, qoltuğundakı qovluğu yerə qoymadan yanındakı qonağı görmürmüş kimi iri gözlərini qalın şüşəli eynəyin arxasından direktora zillədi. Xanlar İbrahimov izahat vermədən birbaşa əmrə keçdi:
– Büdcədən bu yoldaşa 10 manat verərsən, – sözünə bir qədər ara verib, fikrini yekunlaşdırdı, – ancaq iki gündən sonra.
Telman kor-peşman otaqdan çıxdı. Başı qazan kimi qaynayırdı. Dekabr şaxtası Telmanın qızmış bədəninə qalib gələ bilmirdi. İndi o, canındakı soyuğu hiss etmirdi, sazaq bircə onun ürəyini üşüdürdü.
Agentliyin qarşısında Arazı görəndə gözü başındakı papağına sataşdı. Özünü görməzliyə vurub telini duzəldirmiş kimi əlini saçlarına çəkdi. Düşdüyü vəziyyət Telmanı utandırdı, hətta otaq yoldaşına qibtə elədi.
Otağa qalxıb paltosunu çıxartdı. İşləmək həvəsində deyildi. Məmməd müdirin kefsiz olduğunu görüb soruşdu:
– Papağı tapa bildiniz?
Telman gənc əməkdaşın sualına cavab vermədi.
Seymur fotoaparatın ekranında son günlər çəkdiyi tədbirlərin şəkillərini nəzərdən keçirirdi. Yaddaş kartını boşaltmaq üçün sayta gedən şəkilləri bir-bir pozurdu ki, qarşısına ogünkü premyerada Telmanın Səlimşah Vəzirovla çəkdirdiyi şəkli çıxdı. Yaxınlaşıb fotonu ona göstərdi.
– Necədi?
Telman diqqətlə fotoya baxdı. Sağalmamış yarasına elə bil duz səpdilər. Bir söz demədən əlinin işarəsilə şəkli rədd elədi. Seymur yerində dikəlib xəbər aldı:
– Papağınız yenə tapılmadı?
Telman fikirli-fikirli siyirmədə saxladığı təzyiq dərmanını dilinin altına qoydu, ardınca da “Camel” qutusundan bir siqaret götürüb elə otaqdaca alışdırdı:
– Tapılmadı...
– Baho, nə pis oldu, – Seymur başını buladı, sonra da üzünü Məmmədə tutdu. – Dostumuz yenə nə yazır?
– Hekayəyə sonluq verə bilmirəm Seymur müəllim, düşünürəm...
Seymur dərindən nəfəsini çəkib, qayıdıb yerində əyləşdi.
Telman iki günü də belə yola verdi. Ertəsi gün teatra üz tutdu. Ancaq bu dəfə direktor məşğul olduğunu bəhanə gətirərək Telmanı qəbul etmədi, onu mühasibin otağına yönləndirdi. Telman həmən o, ovurdları batıq, çəlimsiz mühasibi görən kimi başladı:
– Papağı tapa bilmədiz, heç olmasa pulumu qaytarın.
Mühasib domba gözləri ilə islanmış beçə xoruzu kimi qarşısında dayanan Telmanı ayaqdan başa süzdü:
– Axşam gəlin, tamaşa bitəndən sonra.
Telmanın başına elə bil qaynar su tökdülər. Özünü təhqir olunmuş sayıb, içində qovurduğu qəzəbini püskürdü:
– Tüpürüm sizin teatra! – deyib, qapını çırpdı.
Axşam düşəndə külək artıq səngimişdi. Səma açıq və təravətli idi. Göyün üzündə sayrışan ulduzlar elə bil səssiz simfoniya çalırdı.
Telman baş götürüb harasa getmək, hamıdan uzaqlaşıb var gücü ilə qışqırmaq istəyirdi. Odur ki, avtobusa minib şəhərdən aralandı. Hündür bir təpənin başında göylərdən imdad diləyirmiş kimi ulduzlara sarı boylandı. Gör necə sayrışırlar… o, dərdini göylərə danışdı, ancaq ordan səs gəlmədi. Doluxsundu, qıvrılıb-açıldı, hönkür-hönkür ağladı...
Səmada bolidin axdığını görəndə ulduzların çox da uzaqda olmadığını zənn etdi. Ulduzlar sanki böyüdücü şüşə altında idilər. Azacıq da olsa fikri dağıldı. Gözünün yaşını silib, başının üstündəki mənzərəyə tamaşa etdi. Bu zaman ulduzlardan biri elə alışdı, elə coşdu ki, az qala qopub yerə düşəcəkdi. Telmanın daxilində anlaşılmaz bir vahimə baş qaldırdı. Ətrafda səs kəsildi, hətta ona elə gəldi ki, qulaqları tutulub.
Ulduz yavaş-yavaş göydə hərəkət etməyə başladı. Yerə yaxınlaşdıqca işığın gurluğu azalırdı. “Nə balaca ulduzdu!” – öz-özünə pıçıldadı. Sonradan onun naməlum bir möcüzə olduğunu düşündü. Möcüzə Telmanın dayandığı təpənin düz döşünə qondu. Bayaqdan canında gəzişən qorxu indi yoxa çəkilmişdi.
Möcüzəyə yaxından tamaşa etmək üçün asta addımlarla təpəni enməyə başladı. Göydən düşən naməlum obyektin iki addımlığında dayandı və ətrafa işıq saçan möcüzəvi ulduzun nazik bir pərdə ilə örtüldüyünü sezdi. Gözlərini bərəldib, zəndlə ona baxdı.
Obyektin içərisində spirala oxşar bir şey levitasiya olurmuş kimi boşluqda alovlanırdı. Gözlərini zilləyib sanki işığın mənbəyini görmək istəyirdi. Beyni yavaş-yavaş dumanlanırdı. Telman onun bir qarabasma olduğunu zənn etdi və dəli kimi paltosunu çıxarıb naməlum işığın üstünə atdı. Qorxusundan hələ ona bir yumruq da ilişdirdi.
Düşdüyü vəziyyət Telmana yuxu kimi gəlirdi. Əlini uzadıb paltosunu astaca özünə tərəf çəkdi. Anlayanda ki ulduz bildiyi lampanı vurub sındırıb özündən ixtiyarsız qəhqəhə çəkdi. Elə bu zaman paltosunun ətəyinə yapışmış dimdikli yun papağını gördü. Kimsə onu içəridən paltonun astarına tikmişdi. Fikirli-fikirli papağı dartıb ordan qopardı. Nəsə demək, danışmaq istədi, ancaq deyə bilmədi. Dil-dodağı sanki pərçimlənmişdi. Əlini ağzına aparıb dinməzcə durduğu yerdən aralandı.
Səhərisi qar yağdı. Yarım saatın içində hər tərəf dümağ oldu. Sevincinin yerə-göyə sığmadığı bu dəqiqələrdə Telman işlədiyi xəbər agentliyinə gedirdi. O, özünü gümrah hiss edirdi. İlk qar özü ilə hüzur gətirmişdi sanki. Havada uçuşan qar dənələri Telmanın sevincək gözlərinə dəydikcə göz yaşına çevrilirdi. Beləcə redaksiyaya qalxıb işçiləri bir-bir nəzərdən keçirdi. Hərə öz işi ilə məşğul idi. Seymur onun baxışlarına tuş gəlməsin deyə nəzərlərini tavanda gəzdirdi. Telmana vurduğu “şapalaq” onun üçün yaxşıca dərs olmuşdu. Telman daha bu mövzunun üstünə qayıtmadı. Həvəslə paltosunu çıxarıb paltar dolabından asdı, papağı isə ehtiyatla qarşısındakı masanın üstünə qoydu. Məmməd dimdikli papağı görüb gülümsündü. Deyəsən, hekayə sona çatmışdı.
17 dekabr 2024
MƏMMƏD MƏMMƏDLİ
- Details
- Written by: Məmməd Məmmədli
- Category: hekayələr
- Hits: 3
Xəstəxanaya çataçatda şəhərə qaranlıq çökdü, günün gündüzündə günəş qeybə çəkildi, ətrafda səs kəsildi. Dünyanın sonu gəldiyini düşündülər. Nə baş verdiyini anlamırdılar, bir anlıq nitqləri tutuldu. Emin canındakı xofu qovub bərkdən qışqırdı:
– Hə, təbrik edirəm, Allahın qəzəbinə gəldin! Cəhənnəmə getmək istəyirsən mənsiz get! Həyatından bezmisən, mənim nə günahım var...
Coşqun mızıldandı, lakin heç nə demədi. Allahın günahkar bəndəsi başındakı qarma-qarışıqlığı sahmana salmağa çalışdı. Beynini ha çalışdırmaq istədi, heç nə alınmadı. Yazıq-yazıq onun üzünə baxdı, susdu.
Qarşıda yalnız beşmərtəbəli bir bina görünürdü. Aləm zülmətə dönsə də bulanıq, sarımtıl rəngdə bərq vuran xəstəxananı seçə bildilər. Gördüyü mənzərənin sehrinə düşən Coşqun “biz ora getməliyik!” – deyib, dostunun qolundan dartdı.
Xəstəxananın qapıları bağlı idi, ancaq hansısa qüvvə onları maqnit kimi içəri dartırdı. İzaholunmaz bir gücün qarşısında sanki hipnoz olurdular. Coşqun öz-özünə danışırmış kimi divardan yapışdı:
– Yuxarı çıxmaq lazımdı! – deyib, kərtənkələ təki dırmaşmağa başladı.
Coşqunun inadkarlığına etiraz edə bilməyən Emin də kərtənkələ yerişini aldı. Sanki fövqəltəbii bir varlıq ona görünməmiş güc verdi.
Xəstəxananın damında ürəkləri bulanır, canlarında yüksək hərarət hiss edirdilər. Coşqunun spontan hərəkətləri Emini özündən çıxarırdı. Həyatı elə bura qədər imiş... nə etdiyini anlamır, beynində pozuntular baş qaldırırdı. Düşüncələr içində kənara çəkilib, çarəsiz-çarəsiz hadisələrin gedişatını gözlədi. Bir dost kimi əlindən gələni etmişdi, bundan sonra artıq özü bilər...
Başlarının üstünü yadplanetli obyekt alanda qorxu canlarına elə sarmaşdı ki, yerlərində donub qaldılar. Nə gizlənə, nə də qaça bilirdilər. Təslim oldular...
Arada yaranan çəkisizlik ayaqlarını binanın damından üzdü. Onlar burula-burula naməlum obyektin içinə sovruldular...
* * *
Cimi Hendriksə qulaq asırdı. Payız günəşinin isitdiyi yarıqaranlıq otaqda boynunu büküb oturmuşdu. “Woodstock” festivalındakı konsertlərini dəfələrlə izləmişdi. Ən çox da 1969-cu ilin videoyazılarını dinləməyi sevirdi. Ağ stratokasterdə “Foxey Lady” mahnısını qıvrıla-qıvrıla ifa edən Hendriksi özü dəfələrlə dostlarının arasında təkrarlamışdı. Həmişə də Cimi Hendriks kimi şan-şöhrətli ifaçı olmağı arzulamışdı. Amma Coşqunu Bakının “Deja vu” rok-klubundan o yana tanımırdılar. Pis ifa etmirdi, musiqiyə ürəyini qoymuşdu, səhnədə özünü unudur, Hendriks kimi tamaşaçıların gözlərini qamaşdırırdı. Daha o qaradərilinin taleyini yaşamaq istəmirdi! Bu vaxt qapı döyüldü. Qalxmağa halı olmadığından elə oturduğu yerdən səsləndi:
– Gəl!
Emin içəri keçəndə gözlərinə inanmadı. Dostu onunla zarafat etmirdi. Coşqunun oturduğu divanın bir tərəfi al-qana boyanmışdı.
– Sən... Niyə özünü bu günə qoymusan?
– Emin, məni xəstəxanaya çatdır...
– Məsləhət görərdim əvvəlcə başını yoxladasan. Heç utanırsan? Bir qaradərilinin üstündə özünü öldürmək ancaq sənin kimi axmağın ağlına gələrdi, – Deyinə-deyinə ağıldan zayın qolundan tutub, ehmalca onu dikəltdi.
Xoşbəxtlikdən, xəstəxana yaxında idi. Yol boyu Emin ona həyatın astar üzünü başa salırdı.
– Sən bilirsənmi, insanın özünü öldürməsi Allah qarşısında işlətdiyi ən böyük günahıdır?
Coşqunun canından üşütmə keçdi.
– Sən bu hərəkəti eliyəndə heç ata-ananı düşündün? – Emin davam etdi. – Məlumun olsun ki, səndən fərqli, Cimi Hendriks özünü öldürməyib. Sən yaxşı ifaçısan, amma başqasının yolunu gedirsən. Bu, səni məşhur etməyəcək... bunu birdəfəlik qulağında sırğa elə...
Coşqun ağzına su alıbmış kimi yazıq-yazıq dostunun üzünə baxırdı.
– Spermatozoid olma! Sən ondan üstünsən...
Eminin dediyi söz dostunun qulağına şillə kimi dəydi.
Qəflətən hava qaraldı, günəş yoxa çıxdı. Küçələrdən insanlar, maşınlar qeybə çəkildi. Dostların canına vic-vicə düşdü...
* * *
Gitarasını səsgücləndiriciyə qoşub 70-ci illərin dəbdə olan rok mahnılarını çalırdı. Səsi o qədər qaldırmışdı ki, küçədəkilər səs gələn tərəfə baxır, narazı-narazı ötüb keçirdilər. Qonşularsa bu dəliqanlı gitaraçının musiqisinə çoxdan öyrəncəli idilər. Həftəsonu dostlarını başına yığan Coşqun 27 yaşını qeyd etmək üçün bu dəfə evində “parti” keçirirdi. Dostları da deyib-gülür, qızlı-oğlanlı oynayır, kresloda yayxanıb Xırdalan pivəsindən içə-içə Coşqunun ifasına qulaq asırdı. Kefləri saz idi... O qədər siqaret üfürmüşdülər ki, günəş işığı içəri düşməyə çətinlik çəkirdi. Coşqun da Hendriks kimi qıvrılır, gitaranı boyunun arxasında çalırdı, hərdən də simlərini dişi ilə tərpədirdi. Üç saatlıq “səs-küydən” sonra qonaqlar dağılışdı.
Coşqun günü “yaxşı” başa vurmağı planlamışdı. Görəsən həyatı bu gün bitsəydi, necə olardı? Odur ki, Cimi Hendriksin “Woodstock”dakı konsertlərini qoşub divanda özünə yer elədi. Damağında Marlboro, bir əlində də pivə şüşəsindən yapışan dəliqanlı gənc həyatını vərəqləməyə başladı. Öləndən sonra yaddaşlarda qalacağına inanırdı. “27-lər klubu”nun üzvü olmaq ümidi ilə cibindəki “lezvanı” çıxartdı. Kağızını cırıb qolun bükülən yerindən astaca sürtdü. Həmən dərisi açıldı... ağappaq damarı üzə çıxdı... İkinci cəhddən sonra içəridə axan tünd qırmızı mayeni azadlığa buraxdı. Qan fəvvarə təki elə fışqırdı ki, divanı, yeri, hətta tavanı belə qırmızı rəngə boyadı. Damağındakı siqareti buraxmadan qanı ilə çəkdiyi mənzərəyə tamaşa edirdi...
Qanın təzyiqi düşdü, fəvvarənin gücü azaldı, ancaq o, huşunu itirmədi... “Qəribədir niyə ölmürəm bəs?” – deyə ağlından keçirdi. Bir anda ölmək fikrindən daşındı. Anladı ki, ömür insana verilən taledir və o, bu taleni yaşamalıdır. “Görünür vaxtım hələ çatmayıb...” – öz-özünə dedi.
Mobil telefonla dostuna zəng vurdu.
– Emin, damarımı kəsmişəm, tez məni həkimə apar, – deyib, telefonu bağladı.
Televizorda “Foxey Lady” mahnısını ifa edən Cimi Hendriks ağ gitarası ilə tamaşaçıları coşdururdu, ancaq Coşqun üçün indi bunun heç bir əhəmiyyəti yox idi...
* * *
Coşqun yuxudan ayılıb adəti üzrə səhərin siftəsinə siqaretini yandırdı. Tüstülədə-tüstülədə başını pəncərədən çıxarıb yoldan keçən maşınlara, işə tələsən adamlara baxdı. Günəş düz gözünə düşürdü. Kefi kökdür. Necə də olmasın, axı bu gün 27 yaşı tamam olurdu. Özəl günündə valideynlərini qohumlarıgilə yollayıb “parti” keçirmək üçün dostlarını evə çağırdı. Yeyib-içmək, siqaret, bir də gitara... necə deyərlər, budəfəki ad günü yaddaqalan olacaqdı. Emini də unutmadı. Telefonla zəng vurub dəvətinin məqsədini açıqladı:
– Şimal maralı, necəsən? – o, dostunu belə çağırırdı. – Sənə bir sualım var. Sən “27-lər klubu” haqqında nə bilirsən?
– Coşqun, sən elə bir vaxtda zəng vurdun ki... əlimdə işim var, sonra danışarıq.
– Yox e, sən bilirsən ki, Cimi Hendriks, Cennis Coplin, Emi Vaynhaus, Morrison, Kurt Kobeyn...
– Hansı Kurt Kobeyn, “Nirvana” qrupundakını deyirsən?
– Bəli dostum, özüdür ki, var. Onların hamısı 27 yaşda ölüb. Mənim də bu gün 27 yaşım tamam olur. Odur ki, səni “parti”mə dəvət edirəm.
– Nəsə mənə tam aydın olmadı. Əvvəla təbrik edirəm, 100 yaşa. Amma sənin “27-lər klubu” ilə nə əlaqən? Bəlkə, kluba üzv olmaq istəyirsən?
– Bəli dostum, düz başa düşdün. Mən bu gün dostlarımla vidalaşıram.
– Nəsə gözümə “yaxşı” dəyirsən. Amma mən bu gün məşğulam. Sabah bir yerdə oturarıq, – deyib telefonu bağladı.
Coşqunun kefi saz idi, Hendriksin gitarası kimi... Odur ki, küncə qoyduğu ağ stratokasterini götürüb divanda yerini rahatladı. Gitarasını kökləyib, “Mi” simini “Re”yə endirdi. Bu gün “ağır parti” olacaqdı, bütün dostları ilə yaxşı əylənəcəkdi...
"ULDUZ" jurnalı - aprel 2024
MƏMMƏD MƏMMƏDLİ
- Details
- Written by: Məmməd Məmmədli
- Category: hekayələr
- Hits: 1
Əlində araq şüşəsi sahil boyu hara getdiyinin fərqində deyildi. Ayaqları dənizin qumuna dolaşır, bədəni dalğaların xışıltısında boşluğa yuvarlanırdı. Ölmək, torpağa qarışıb yox olmaq, lap elə cəhənnəmə getmək Aslan üçün ən yaxşı son olardı, əgər o, naməlum məxluqlarla üzləşməsəydi...
Gecəni məst edən ay işığında dayanıb Xəzərə tamaşa edirdi. Gözləri ağaran dalğalara qoşulub rəqs edir, arabir səmanın dənizlə birləşib itdiyi boşluğa zillənirdi. Birdən ona elə gəldi ki, suyun üzü alışıb yanır. Həmən sərsəmlədiyini sandı, bu ola bilməzdi. Zəhrimarı bu dəfə qədərindən artıq içib. O qədər içib ki, dəniz gözünün qabağında alışıb yanır. Başını silkələdi, gözlərini yumub açdı. Yox! Bu, qarabasma deyildi! Dəniz qaynayıb coşduqca içindən bir “Günəş” çıxırdı.
Günəşə bənzər naməlum obyekti görəndə sinirləri tab gətirmədi. Vahimə onu basdı, dizləri boşaldı və əlində bərk-bərk tutduğu araq şüşəsini yerə atıb qaçmağa başladı. Bəlkə mən yuxu görürəm? Ola bilməz... bu, mənim gözümə göründü! Bəs bu işıq topası hardandı?
Uzağa qaça bilmədi, arxadan elə bil onu maqnit kimi tutub saxladılar, taqətdən saldılar və o, çarəsiz-çarəsiz yerə çökdü.
– Getmə, dayan! Biz sənə zərər vermərik. – kimsə onun beyin hüceyrələrini tərpətdi.
Hipnoz olunmuş kimi yerindən qalxıb dənizə üz tutdu. Suya girəndə dərinliyi hiss etmədi. Ona elə gəldi yelkənli qayıq təki suyun üstü ilə şütüyür. Günəşə yaxınlaşdıqca cazibə qüvvəsi daha da artdı və o, huşunu itirib qırmızı kürənin içinə sovruldu.
– Siz kimsiniz, hardan gəlmisiniz? – Dərin yuxudan ayılırmış kimi dedi.
Qarşısında qaraltı kimi dolaşan əcaib məxluqlardan biri insan kimi danışdı:
– Biz sənə hardan gəldiyimizi söyləsək, bir şey anlayacaqsanmı?
– Məndən nə istəyirsiniz? – dili ağzında dolaşdı.
– Biz sənin dərdini bilirik. Səni 30 il çəkdiyin iztirabdan qurtarmaq istəyirik. Bizə etibar edə bilərsən. Qorxma!, – küt səslə dedi.
Bu zaman kosmik fəzada asılı qalmış astronavt kimi ayaqları yerdən üzüldü, başına torba keçirib harasa apardılar.
– Buraxın məni, Günəş balaları, köpək uşaqları...
Aradan nə qədər vaxt ötdüyünü, başına nə oyun açdıqlarını hiss etmədi. Təslim oldu...
Beləcə dəniz özünə lazım olmayanı sahilə atdığı kimi onu da qumun üstünə tulladılar. Bütün gecəni ölü kimi düşüb qaldı. Özünə gələndə hava artıq işıqlaşırdı. Ayağa qalxıb ətrafa göz gəzdirdi. Yaddaş qırıqlığına uğramışdı. Axı onun sahildə nə ölümü vardı? Anlamırdı. Üst-başını çırpıb evə qayıtdı...
Qapını açıb içəri keçəndə gördüyü mənzərədən çaşıb qaldı. O, anasının gözünün ağı-qarası, yeganə balası idi. Axşamdan oğlunun 35 yaşını qeyd etmək üçün hazırlıq görən ana balasının yolunu gözləyə-gözləyə başını masaya söykəyib yuxuya getmişdi. Əlini ehmalca anasının saçına çəkdi. Süfrədə aş, aşqara, cürbəcür salatlar, kəsilməmiş tort, hamısı onu gözləyirdi. Kefi duruldu. İştahla aş-qaradan götürüb boşqabı qabağına çəkdi.
Anası başını qaldırıb ağzını marçıldadan oğluna zəndlə baxdı.
– Hardaydın?
– Dənizdə.
– Yenə sərxoşluq edirdin, hə? Atanı fikirləşirdin? Bədbin olma, oğlum, gələcəyə bax.
Aslan heç nə olmamış kimi anasının üzünə gülümsədi:
– Hansı atanı?
Ana oğlundan bu cavabı gözləmirdi. Səsindəki soyuqluq beynində qarışıq fikirlər oyatdı.
Aslan bu vaxtadək elə bil quyunun dibində ömür sürürdü. Oradan çıxmağı düşünmürdü. Oğluna kömək əlini uzatsa da aralarındakı məsafə onu həyata qaytarmağa bəs eləmirdi. İki dünya arasında ilişib qalmışdı Aslan. Nə ölə bilirdi nə də... quyudan çıxmağa çalışırdı. Oğlunun bədbin fikirlərə qapılması, göz görə-görə “intihar” etməsi ananı üzürdü. İndi atası haqqında solaxay sualı ananı üşütdü:
– Necə yəni hansı atanı?! Şəkillərdə gördüyün, sevə-sevə xatırladığın atanı, – ana ağlamsındı.
Atasının yoxluğu, uzun illər qəlbində daşıdığı atasızlıq kimi ağır yük elə bil sovrulub yox olmuşdu. Dənizdə başına gələn hadisə onu büsbütün dəyişmiş, sanki quyunun dibindən dartıb həyata qaytarmışdı. İndi o, lili çökmüş suya bənzəyirdi. Bununla belə gözlərində bir qədər laqeydlik də sezilirdi.
– Mən atamı xatırlamıram.
Bu dəfə ana əməlli-başlı heyrətləndi. Gözlərini iri açıb narahat-narahat soruşdu.
– Sənə nəsə olub, oğlum?
Sakit baxışlarla düz anasının gözünün içinə baxdı:
– Heç nə olmayıb, ana, ciddi deyirəm, mən atamı xatırlamıram.
Anasının sualları ona bir az qəribə gəlirdi, elə bil “ata” sözünü həyatında heç vaxt dilinə gətirməmişdi.
– Bəlkə başına hava gəlib? Yalvarıram, o zəhrimarı daha içmə!
– Narahat olma, – ağzındakı loxmanı çeynəyib sözünə davam etdi. – Sadəcə atasız böyüdüyüm üçün yadıma düşmür. Yəqin sən deyən kimi içkinin təsirindəndi.
Bu sözlərdən sonra anası sakitləşdi. Üzündəki təbəssümü görüncə özündən ixtiyarsız 30 il əvvəl baş vermiş hadisədə balaca Aslanın gözlərində donmuş, anlaşılmaz ifadəni xatırladı...
* * *
Soyuq yanvar ayı idi. Şahnaz mətbəxdə yeməyə baxır, balaca Aslan da pedallı avtomobilini minib o baş, bu başa sürür, qabağına çıxanı vurub dağıdırdı. Sözəbaxan uşaq deyildi. Valideynləri onun heç bir arzusunu ürəyində qoymazdı, nadincliyinə görə bir söz deməzdilər. Atası ona hər ay yeni animasiya qəhrəmanı hədiyyə etsə də, oyuncağa olan sevgisi cəmi bir gün çəkirdi, səhərisi ya başı qopmalıydı ya da ayağı. Evdə o qədər oyuncaq avtomatı, təyyarələri vardı ki, yığıb-yığışdırmaq olmurdu. Atasına olan sevgisi də özünəməxsus tərzdəydi. Hamıdan tez durur, duran kimi, çarpayıya dırmaşıb atasının qulaqlarını dartışdırırdı. O, məhz oğlunun hesabına işə gecikmirdi. Canlı saat düz onun evində yaşayırdı. Aslan oyandısa evdəkilər yatmamalıydı. Əks halda nəsə düşüb sınacaq, yaxud da evi su basacaqdı.
– Aslan, get o biri evdə oyna, imkan ver işimi görüm. İndi ata gələcək, sənə gözəl bir hədiyyə gətirəcək. – Şahnaz toyuq budlarını çevirə-çevirə oğluna səsləndi.
Aslan pedala basıb maşını var gücü ilə yataq otağına tərəf sürdü. Qapını vurub təkərini şkafa dirədi. Bir-iki dəfə dala-qabağa verib dayandı, yoruldu.
Yataq otağı Aslanın gözündə bir avtodayanacaq idi. O, hər dəfə maşını park etmək istəyəndə bu otağa salırdı. Bununla belə nəyisə kəşf etmək hissi heç zaman onu tərk etmirdi. Odur ki, növbəti axtarışını elə həmin paltar şkafından başladı.
Paltarları töküşdürüb şkafın gözlərini gəzirdi. Hündür əlçatmayan yerlər Aslan üçün bir tapmacaydı. O, alpinist kimi elə hey yuxarı dırmaşmalıydı.
Budur, artıq şkafın başındadır. Heç vaxt görmədiyi əşyanı tapdığından maraq onu götürüb. Görəsən nə var bunun içində? Yaman ağırdı! Nə üçündü görəsən?
Oğlunu görməyə tələsən ata hələ də tıxacdaydı. Vaxtı öldürmək üçün mühərriki söndürüb radionu qoşmuşdu. 105FM dalğasında “Bakuba” qrupunu dinləyirdi. Cazı sevdiyindən vaxtın necə ötdüyünü hiss etmədi. Başını qaldıranda yol açılmışdı, hətta arxadakı sürücülər siqnal verirdi ki, sür də, nə durmusan. Mühərriki işə salıb yoluna davam etdi.
Yaşadığı binanın həyətində maşını saxlayıb, Aslanın hədiyyəsini götürərək tələsik evə qalxdı. Səbirsizlənir, həm də sevinirdi. Görəsən “transformer” oğlunun xoşuna gələcək? Yoxsa bu da birgünlükdü?
Liftdən çıxıb qapını döydü. Açan olmadı, bir də döydü. Harda qaldı bu Şahnaz? Nəhayət yoldaşı qapını açdı.
Evə girən kimi ucadan oğlunu səslədi.
– Aslanım mənim! Gör ata sənə nə alıb!? – deyib yataq otağına keçdi.
– Hardadı mənim vəhşi pişiyim?
Başını qaldıranda Aslanı gördü. Bir göz qırpımında evi sanki ildırım vurdu. Ata iki addım geriyə çəkilib çarpayının üstünə yıxıldı.
* * *
Məgər Aslan həmin gecəni xatırlamırdı? Bu vaxtadək özünü günahkar sayan həyatı boyu çəkdiyi iztirabları necə unuda bilərdi?! Nə baş verdi ki, uzun illər qəlbində daşıdığı acısını dənizdə qoyub gəldi? Şahnaz ürəyində sevinsə də bu sualın cavabını axtarırdı.
– Sən dənizdə neynirdin, oğlum? Nə gördün orda? Çalış yadına sal.
– Desəm inanmayacaqsan, – yeməyinə ara verib sözünə davam etdi. – Başqa ulduzdan gəlmələr məni tutub saxlamışdılar. Hiss edirəm onlar mənə nəsə edib. Amma tam xatırlamıram, dünənki gecə yaddaşımdan ən qorxunc xatirəni silib elə bil.
Şahnaz indi hər şeyi başa düşdü. Oğlu yarasını qaşımasın deyə bir daha atasıyla bağlı mövzuya qayıtmadı. Anladı ki, unutqanlıq insanı ən ağır dərddən belə azad edə bilər. İndi 30 il bundan əvvəl baş verən hadisənin sirrini yalnız Şahnaz bilirdi. Və o, bunu heç kəsə söyləməyəcəkdi.
Həmin gecə Şahnaz özünü otağa atanda ağlına gətirdiyi gerçək oldu. Aslan əlindəki ov tüfəngini bərk-bərk sıxıb donmuş baxışlarını düz atasına zilləmişdi...
“ULDUZ” jurnalı – noyabr-dekabr 2023
MƏMMƏD MƏMMƏDLİ
- Details
- Written by: Məmməd Məmmədli
- Category: hekayələr
- Hits: 1
Həyəcanla videonun başlanmasını gözləyirdim. Bilirdim ki, əməliyyata hazırlıq gedir. Gözüm tez-tez qolumdakı SEİKO saatında idi. Dörd dəqiqədən sonra kameranı yandırdılar. Əməliyyat otağında həkimi, beş nəfər köməkçisini və ağrıdan əziyyət çəkən yoldaşımı gördüm. Qadınların necə bir ilahi varlıq olduğunu həmin gün anladım.
* * *
Divanda uzanıb televizora baxırdım ki, yoldaşım otağa girdi:
– Aşkito, ürəyim sıxılır, elə bil havam çatmır.
– Onda gedək oppalara. Havaya çıxan kimi əhvalın yüksələcək.
– Kofe?
– Hə, gedək bulvarda kofe içək. Həm də dəniz havası udaq. İndiki halında gəzmək sənə hava-su kimi lazımdı.
Ömüşümün əhvalı pozulanda həmişə ona meşə fındıqlı kofe alıram. Özümə də birini götürürəm, amma yanında mütləq siqaret olmalıdır. Amma tüstü yoldaşıma pis təsir edir. Əlimi alışqana atan kimi o, məndən aralanır. O qədər kənara çəkilir ki, qıraqdan baxan bizim bir yerdə olmadığımızı düşünür.
Həmin gün hava şaxtalı olmasa da külək belimi xəncər kimi kəsirdi. Ancaq hərəkət etdikcə bir tərəfdən qızınırdıq. Dəniz vağzalından gəzə-gəzə, sahilboyu “Dəniz Mall”a doğru getdik. Mən aradabir dayanıb fotokamera ilə xəzrinin üzünə duran zeytun və şam ağaclarını çəkirdim. Küləyin qəzəbinə gələn zeytun ağacları şəkildə saçyolan qadınları xatırladırdı.
– Aşkito, soyuqdu, sonra çəkərsən – yoldaşım arxasını küləyə çevirib kapüşonun altından məni səslədi.
Sürətimizi artırdıq və bulvarın adamsız xiyabanları ilə gəzə-gəzə Xalça Muzeyindən sola burulduq. “Dəniz Mall”a daxil olanda bayırdakı soyuq yanvar ayını tamamilə unutduq, canımız qızındı həm də içəridə təşkil olunan konsert proqramını izlədik. Sonra geyim dükanlarını gəzə-gəzə birinci mərtəbədəki kafedən yoldaşımın çox sevdiyi meşə fındıqlı qəhvə sifariş verdik. Ofisiant əlində kağız stəkana süzülmüş iki ətirli qəhvəni gətirən kimi yoldaşımın dodağı qaçdı.
– Ömüş, soyuqda kofe içməyin ayrı ləzzəti var ha, – dedim.
O, da gülümsəyərək gözlərimə baxdı:
– Mən bilirəm sən nəyə görə onu bayırda içmək istəyirsən...
Dəniz tərəfdəki çıxışdan keçib yenidən yanvar ayına düşdük. Bir cüt göyərçin əlimizdə yem olduğunu zənn edib yanımıza qondu. Yoldaşım çevrilib onlara baxdı:
– Göyərçinləri heç sevmirəm, – deyəndə təəccübləndim.
– Nə üçün? – deyib, əlimi alışqana atdım.
– Yaraşıqlı deyil, görünüşü pisdi, həm də çoxdular.
Bu zaman bir qağayı başımızın üstündə dövrə vurub üzü dənizə tərəf süzdü. Onun incə manevr etdiyini gözü alan yoldaşım nazla başını quşun getdiyi səmtə çevirdi.
Amma qağayı... səviyyədir, görürsən necə incə quşdur?
– Bəs sən onun ayaqlarına fikir vermisən?
– Yox, necədir ki?! – təəccüblə məndən soruşdu.
– Ördək kimi ayaqları var, – deyib, siqareti yandırdım.
Dalğaların sahilə çırpıldığı yerdə qağayılar qayaların üstündə qanadlarını açıb, lələklərini küləkdə qurudurdular. Bir neçəsi başımızın üstə dövrə vurur, sürahiyə, skamyalara qonub, qışqırışa-qışqırışa adamlardan yem istəyirdilər. Bizi görən kimi yan-yörəmizə yığışdılar.
– Gəl sənin qağayılarla şəklini çəkim, – deyib, yoldaşımı fotokameramda kadra aldım.
Bir-iki foto çəkmişdim ki, ömüşüm əlləri ilə qarnını tutub həyəcanla mənə baxdı. Üzündəki ağrılı ifadədən narahat olsam da ürəyimə ip-isti sevinc doldu. Hava qaralmamış taksiyə minib evə qayıtdıq. Pilləkənləri qalxanda yoldaşımın yenidən sancısı tutdu. Birtəhər mənzilə çatdıq, divanda əyləşib, vaxtı gözlədik. Gözüm saatda idi...
Yaşyarım olanda anamın mənə südlü manna sıyığı yedirtməsi yadıma düşdü. Eyvanda balaca “zayçik” taburetdə otuzdurub, özü də qapının arasında çöməlmiş halda, qaşıqla götürdüyü sıyığı üfürə-üfürə quş balasını yedirdən təki ağzıma qoyardı. O vaxtdan sevirəm bu yeməyi. Yəqin mannaya görə bu epizod hələ də xatirəmdən silinməyib.
Yoldaşımın ağrıdan zarıldaması məni uşaqlıq xatirələrimdən ayırdı. Hiss etdim ki, vaxtdır. Ömüşüm bir anlıq ağrısını udaraq həyəcanqarışıq təbəssümlə üzümə baxdı:
– Aşkito, məni doğum evinə apar... deyəsən, bəbiş gəlir...
Cəld paltomu geyinib həyətə düşdüm. Binanın qarşısında dayanan taksilərdən birini blokun qarşısına çəkməyi xahiş etdim. Çox həyəcanlı idim. Necə də olmayım, axı ilk övladım dünyaya gəlirdi. Allahdan qızımın sağ-salamat dünyaya gəlməsini istəyirdim. Pilləkənləri qaça-qaça mənzilə qalxdım. Ömüşüm paltosunu geyinib, dəhlizdəki oturacaqda məni gözləyirdi.
Qapını arxamızca bağladıq. Qolundan tutub mərtəbələri asta-asta endik.
Maşın doğum evinə yol aldı. Bizi qarşılayan tibb bacısı həkimə zəng vurub ömüşümü doğum otağına aparanda mən ödəniş etmək üçün kassaya yaxınlaşdım. Qolumdakı SEİKO saatına baxdım, 18:30-u göstərirdi. On dəqiqədən sonra həkim gəldi. Gözləri axırdı. Elə bil bütün sutkanı oyaq qalmışdı. Yaxınlaşıb yoldaşımın adını və soyadını çəkdim. “Həkim, bəbişimə kömək edin gəlsin” – deyəndə sönük bir təbəssümlə üzümə baxdı və bir söz demədən əməliyyat otağına qalxdı.
Doğuşu monitordan canlı izləmək üçün məni birinci mərtəbədəki xüsusi otağa dəvət etdilər. Həyəcanla videonun başlanmasını gözləyirdim. Bilirdim ki, doğuşa hazırlıq gedir. Gözüm tez-tez qolumdakı SEİKO saatında idi. Dörd dəqiqədən sonra kameranı yandırdılar. Əməliyyat otağında gözlərindən yuxu tökülən həkimi, beş nəfər köməkçisini və ağrıdan əziyyət çəkən ömüşümü gördüm. Qadınların necə bir ilahi varlıq olduğunu həmin gün, yanvarın 15-də anladım.
Nədənsə videonun səsini almışdılar. Bir gözüm həkimdə, o biri gözüm yoldaşımda qalmışdı. Onların hər bir hərəkəti mənimçün bir möcüzə idi. Elə bil səssiz kino izləyirdim. Bir anda gözlərimin önündən XIX əsrin sonlarında Lümyer qardaşlarının nümayiş etdirdiyi “Qatarın La-Syotaya gəlişi” lenti ötdü keçdi. Mən də o dövrün insanları kimi qorxuyabənzər həyəcan hissi keçirirdim. “Aha, deyəsən, bəbiş gəlir. İndi ata olacam!” – işıq sürətilə düşündüm. Bəbişin başı görünəndə sevinməyə macal tapmamış yerimdə donub qaldım – həkim huşunu itirib, yerə yıxılmışdı. Bu zaman ekran ağardı, elə bil içərini duman basdı. “Nə baş verir orda?” – özümdən ixtiyarsız qışqırdım…
Görüntü yavaş-yavaş bərpa olunanda əməliyyatxanadakıların qorxu içində dağılışdığını gördüm. Ağappaq işıq zərbəsi çaxnaşma yaratmışdı. Yuxarı mərtəbədəkilər klinikanı tərk etməyə başlayanda təşviş dalğası mənə çatdı. Dəli kimi yuxarı götürüldüm.
Dəhlizdə bəbişin çığırtısı binanı tərk etməyə tələsən adamların səsinə qarışmışdı. İçəri girdim. Həkim yerdə sərili vəziyyətdə sönmüşdü. İşıqlı dünyada gözünü açmağa qorxan qızımı qollarını özünə sıxıb çığıran yerdə görəndə ürəyim bir az rahatlaşdı. Möcüzə! Qızım həkimin köməyi olmadan, özü gəlmişdi dünyaya. Sevincimdən yoldaşımı səslədim:
– Ömüş!
Yoldaşım cavabında:
– Aşkito, uşaq necədi? – deyib, zəif və narahat səslə xəbər aldı.
– Yaxşıdı, ömüş... – diqqətlə uşağa baxıb – amma bir az qəribə görsənir – dedim.
– Bəbişi mənə göstər!
Uşağı əlimə alıb, göbəyini kəsmək üçün yan masada gözümlə kəsici bir alət axtardım. Qızımı əlimdən yerə qoymadan o biri əlimlə həkim qayçısını götürdüm. Göbəyini kəsib, yanağından öpdüm.
– Bu, bizim bəbişdi? Gözləri çox iridi, yupyumrudu, həm də bir-birindən çox aralıdı. Normal deyil, elə bil…
– Ver mənə, qızımı görmək istəyirəm.
Uşağı qucağına qoyanda yoldaşım onu əlinə alıb bağrına basdı. Uşaq anasını tanıyırmış kimi səsini kəsdi.
– Əlbəttə bizim bəbişdi, Günəşim mənim!
– Ömüş, klinikadakılar gediblər. Burda bizdən başqa heç kəs qalmayıb, – dedim.
Günəşi mələfə ilə bələdim, sonra da paltomu əynimdən çıxarıb onu arasına qoydum, yaxşıca bükdüm ki, soyuq dəyməsin. Yoldaşım qolumdan tutdu və biz asta-asta pilləkəni endik.
Bayıra çıxanda artıq gecə idi. Səhərdən əsən dəli külək binaların arasında qıvrılıb ərimişdi. Soyuqdan donan yoldaşım özünü mənə sıxdı:
– Aşkito, evimizə üçlükdə qayıdırıq...
Başımı yuxarı qaldıranda gözlərim qamaşdı. Havada fırlanan yadplanetli kosmik gəmi üzümüzə şəfəq saçırdı. Soyuq yanvar ayında qəlbimi isidən bu işıq lopası həyatımı büsbütün dəyişdi. Çünki o, bizə Günəşi hədiyyə etmişdi.
Məmməd Məmmədli
Yanvar, 2023
- Details
- Written by: Məmməd Məmmədli
- Category: hekayələr
- Hits: 1
Sonu görünməyən, qaranlıq bir tunellə gedirdim. Tək deyildim, amma canımda qorxu vardı. Mənimlə bərabər bir dəstə adam iti addımlarla tunelin sonuna çatmaq istəyirdi. Hara getdiyimizi, başımıza nələr gələcəyini bilmirdik. Sadəcə bizi bura gətirən əcaib məxluqlar dedilər ki, sona qədər getməliyik. Başqa çarəmiz yox idi, yalnız bir istiqamət vardı, o da irəli. Bizim bu zülmətin içinə buraxanlara qarşı müqavimət göstərməyə gücümüz də yox idi. Bir də başqa hara gedə bilərdik ki…
Yan-yörəmdəkilər adam cildində olsalar da dəriləri şəffaf idi. Sümükləri görsənirdi. Uzun saçları vardı. Amma rənglərini seçə bilmədim. Onları elə bil rentgen şüalarında görürdüm. Tələsirdilər… Heç kim bir kəlmə də kəsmirdi. Hiss edirdim ki, onlar da mənim kimi qorxur. Nə deyim, heç kimin cınqırı belə çıxmırdı. Tam səssizlik…
Paralel olaraq gözümün önündən bütün həyatım keçirdi. Kəndimizi görürdüm. Mələk cildində evimizin başına dolanırdım. İri qanadlarım vardı. Hamını görürdüm, amma mənə fikir verən yox idi. Uçmaq necə də gözəl bir hissdir! Mənə elə gəldi ki, tuneldəkilər də öz doğmalarını mənim kimi görürdü.
Xeyli yol getdik. Nəhayət, tunelin sonu göründü. Ordan işıq gəlirdi. Sakit, ağappaq zərrəciklərilə sanki bizim şəffaf dərimizi oxşayırdı. Sürətimizi artırdıq. Yaxınlaşdıqca işıq get-gedə gurlaşır, böyüyürdü. Axırda o qədər gücləndi ki, gözlərimizi qamaşdırdı. Bir qədər sonra işığa alışdıq. Buna baxmayaraq tuneldən çıxmağa can atırdıq. Qarşıda çoxlu adam gördük. Onlar da bizim kimi bu zülmətdən qurtulmaq istəyirdi. Sonra sıxlıq yarandı. Adam əlindən tərpənmək mümkün deyildi.
Kimsə gur səslə bizim sıraya düzlənməyimizi əmr etdi. Həmin o kimsə elə nərildədi ki, qorxumuzdan bir-birimizin arxasına keçdik və növbəmizi gözləməyə başladıq. Nə başınızı ağrıdım, çox gözlədik… Həmin o məxluqat əlində tutduğu uzun siyahıdan bir-bir adları oxuyurdu. Saçları uzun, boyu da bizdən hündür idi. Mən onu adama oxşatmadım. Kim olduğunu da bilmirdim. Amma növbə mənə çatanda başa düşdüm. O, adları çəkdikcə sıradakılar “mən” deyib bir addım qabağa çıxır, sonra da işıq gələn tərəfə qaçırdılar. Cəhənnəmə düşmək istəmirdim. Bu sözü eşitmək qorxusu ayaqlarımı əsdirirdi. “Hüseynli Həsən” deyəndə dilim ağzımda dolaşdı. Çaşqınlıq içində dedim ki, mən Həsənəm, amma Hüseynli deyiləm. Mən Həsənli Həsənəm. O, bir qədər mənə baxdı, sonra nəzərlərini siyahıda gəzdirdi və dedi ki, “hə… düzdü… Sən qayıt geriyə, amma çalış ki, vaxtında çatasan!”
Gəldiyim yolu dəli kimi qaçmağa başladım. Adamların arasından keçib əvvələ qayıdırdım. Təngnəfəs olmuşdum. Hiss edirdim ki, yan-yörəmdəkilər mənə həsədlə baxırlar. Amma mən onlara fikir vermirdim. Məqsədim gecikməmək idi.
Birdən hardansa qabağıma bir it çıxdı. Mən qaçdıqca o da mənə qoşulub ayağıma dolaşırdı. Gah qabağa keçir, gah da arxadan məni çağırırdı. Ayağımla ona bir təpik ilişdirəndə heyvan dil açıb: “mənəm e, Akif, noolar, vurma”, – deyib, yazıq-yazıq zingildədi. Adını eşidəndə iti tanıdım. Keçən il kanalda boğulan Akif idi. Amma Ərafda nə gəzirdi, niyə it cildindəydi, bilmirdim. “Səni bu kökə kim salıb?” soruşanda mənə tutarlı bir cavab verdi. Dedi, filankəslərə pul borclu olduğum üçün məni itə çeviriblər. Dönə-dönə yalvardı ki, qardaşları onun adam cildinə qayıtmağını istəyirlərsə gərək borcunu qaytarsınlar, çünki ərafda it ən alçaq heyvan sayılır.
Nə başınızı ağrıdım, axır gəldiyim yerə çatdım. Qabağıma üç təpəgöz çıxdı. Torpaq rəngində idilər. Ucaboy, bizim kimi iki əlləri, iki ayaqları vardı. Mənimlə türkcə danışırdılar. Kim olduqlarını onlardan soranda, “size nereden geldiğimizi söylersek, bir şey anlıyacak mısın?” deyə cavab verdilər. Belə başa düşdüm ki, bu yadplanetlilər kainatın uzaq bölgələrindən gəliblər. Amma mənimlə şüuraltı formada ünsiyyətə girirdilər. Ağızları tərpənmədiyindən belə qənaətə gəlmişdim. Üçü də eyni anda cavab verirdi. Dediklərinə görə bu, toplu düşüncə tərzidir. Bir beyin olaraq düşünürdülər. Bunu anlamağa çalışanda az qala adamın gözü kəlləsinə çıxır! Beynim qarışdı bir az… Soruşdum, bəs mən evə necə qayıdım? Vaxtında çata bilməsəm məni torpağa tapşıracaqlar. “Endişelenme, eve zamanında varacaksın”, dedilər. Bir də onu dedilər ki, dünyalar arasında mübadilə aparırlar. Amma hansı mübadilədən bəhs etdiklərini ta onlardan soruşmadım. Hiss edirdim ki, yavaş-yavaş havalanıram…
* * *
Hava işıqlanar-işıqlanmaz Kosalı kəndinin camaatı artıq yuxudan oyanmışdı. Bir azdan kəndə çaxnaşma düşəcəkdi, amma gəlin hadisələri qabaqlamayaq. Deməli, günəş öz zərrin şəfəqlərini asta-asta evlərin, ağacların, tozlu-torpaqlı yolların üzərinə çiləyirdi. Kimisi mal-qaranı örüşə çıxarmağa hazırlaşır, kimisi də toyuq-cücəyə dən səpirdi. Səhərin bu çağında Matı vay-şivən salıb kəndi ayağına almışdı:
– Evim yıxıldı, ay camaat! Evim yıxıldı…
Matının qabağınca qaçan it onun həşirini duyurmuş kimi hürə-hürə yatanları şirin yuxudan eləyirdi. Çox keçmədi kəndin o biri itləri də ağız-ağıza verib hürüşməyə başladılar. Gəlinin səsini eşidən Əntiqə nənə təzəcə yandırdığı siqaretini yerə atıb tələm-tələsik ayağındakı qaloşla üstündən basdı. Çəpərdən boylanıb nə baş verdiyini öyrənmək istədi:
– Matı nolub, səhər tezdən niyə haray qoparmısan?
– Ta noolasıdı. Həsən keçindi… – deyib, dizlərinə döydü.
– Boy, başıma xeyir! Nejə yanı keçindi? – deyib qonşusunun çəpərinə tərəf boylandı. – Eliş ay Eliş!
Traktorunu təzəcə xoddayan Eliş bu xəbəri eşidən kimi çəpərin o tayında yaşayan qardaşının həyətinə addadı. Obaşdan durmağa adət etmiş Mamed müəllim çiynində pencək, səhərin təmiz havasında ağacların arasında gəzişirdi. Eliş qardaşına yetişən təki Həsənin qara xəbərini ona çatdırdı… Mamed müəllim kəndin ağsaqqalı sayılırdı. Qonşu kənddə məktəb direktoru işləyirdi. El-obada böyük hörmət-izzət sahibi idi. Kişi bu acı xəbəri eşidən kimi Elişə bəzi tapşırıqlar verdi. Dedi ki, bir azdan kənd camaatı Həsənin qapısına axışacaq. Odur ki, mağar qurub, yasa tədarük görmək lazımdı. Sonra iki kök erkəyi qabağına qatıb evin böyründəki ərik ağacına bağladı. Qardaşına heyvanları Həsənin qapısına sürməyi tapşırıb, məzar qazdırmaqdan ötrü qəbiristanlığa sarı yollandı…
Həsənli Həsən üçün kəndin qırağındakı məzarlıqda qəbir qazıldı, qapıda üzüm çardağının altında mağar quruldu. Kəndin arvadları iki-bir, üç-bir gəlib Matının başına yığışırdılar. İki kötəlli arvad da halva tədarükünə başladı. Bir azdan kişilər də həyətə girib bir tərəfdə yığnaq oldular. Amma ki, mağara keçməyə tələsmirdilər, ağsaqqalı gözləyirdilər. Mamed müəllim ayağını doqqazdan içəri basan kimi, rəhmətliyin oğlu balaca Mişkaya yaxınlaşdı. Səhərin gözü açılmamış anasının səsinə oyanan uşaq əynini geyinib həyətə düşmüşdü. Balaca da olsa atasının öldüyünü başa düşürdü. Boynunu büküb, yazıq-yazıq babasına sığınmışdı. Baba əyilib nəvəsinin nəmli yanağından öpdü, özünə sarı çəkib, başını sığalladı. Qucağına alıb bağrına basdı. Gözləri dolmuş babanın dodaqları əsirdi, öz-özünə deyirmiş təki astadan dilləndi: “Ə, Həsən, sənin ölən vaxtınıydı, bu tifili kimin umuduna qoydun… əjələ bax e…” Sonra da uşağı ehmalca yerə qoyub, “get nənəən yanına, durma burda”, – deyib ağır addımlarla oğulları Asiflə Vaqifin başına yığışmış kişilərin arasına keçdi. Bu arada kəndin mollası da özünü çatdırdı və tezcə Mamed müəllimə yaxınlaşıb başsağlığı verdi. Qabaqda molla, arxasınca da Mamed müəllim və kişilər mağara keçdilər.
Məclis əhli halvadan dadır, çaydan içə-içə mollanın söhbətlərinə qulaq asırdılar. Molla bu dünyanın faniliyindən, axirət barədə eşidib bildiyi hadisələrdən, hədislərdən danışır, məclisi qaydasında idarə edirdi. Arada kişilər rəhmətliyin qəfil ölümünə heyfsilənir, ağız-ağıza verib dünyanın etibarsızlığını dilə gətirirdilər.
– Nər kimi oğul idi, – oturanlardan biri dedi.
– Ailəsi başsız qaldı, – başqa birisi dedi.
– Rəhmətlik Akif də cavan getdi. Nə qədər dedik kanalda çimmə, boğularsan, sözümüzə baxmadı. – Vaqif qardaşını belə xatırladı.
– Bəs Həsənin şəklini niyə mağardan asmamısız? – Mamed müəllim qəfildən xəbər aldı.
Gəlinin yaşca böyük qaynı əlindəki armudu stəkanı ehmalca nəlbəkiyə qoydu:
– Həsən şəkil çəkdirməyi sevmirdi. Ona nə qədər deyirdik, adamın ən azından bir-iki şəkli olar, o da hər dəfə yaxşı kostyumda çəkdirmək istədiyini bəhanə gətirirdi.
Mamed müəllim kəllə qəndi çayda isladaraq ağzına qoyub, stəkanı əlinə aldı:
– Bəs başdaşının üstündə kimin şəkli olajax, bala?
– Narahat olma, Mamed müəllim, indi bir adam tapıb, Həsənin şəklini çəkdirərik, – kiçik qayın hazırcavablıq elədi.
– Ləyaxlı danış, bala. Ölən adam haqqında belə deməzlər. Həsən mərfətdi kişiydi. Hansısa bir işdən ötrü heç kimə ağız açmazdı. Ailəsini də yaxşı dolandırırdı. – Çaydan bir qurtum alıb, – hə, bir dəfə məndən kitab istəmişdi. Oxumağı sevirdi. Mişkanı savadlı görmək istiyirdi. Deyirdi böyüyəndə universitetə qoyajam. Heyf, əjəl mafar vermədi. Allah rəhmət eləsin…
– Düz deyirsən Mamed müəllim. Oxumaq yaxşı şeydi, – böyük qayın dedi.
– Həsənə qırxınacan baş daşı düzəltmək lazımdı, – Mamed müəllim sözünə davam etdi. – Şəkil olmasa da olar, – deyib, mağardan çıxdı və cibindən çıxartdığı onluq paçkasını Matıya verdi. İstəmirdi ki, qızının ailəsi maddi çətinlik yaşasın.
Meyiti evin arxasında yudular. Molla cənazə namazını oxuyandan sonra üzünü ətrafındakılara tutub, “mərhumun əziyyətini çəkənlər gəlib halallıq versinlər” deyəndə, Matı dizi üstə çöküb tabutun üstünə əyildi: “Bu illərdə saa nətəər baxmışam hamısı halalın olsun”, deyib başına, sinəsinə döydü. Arxadan bacıları qoluna girib onu güclə tabutdan araladılar.
Elişin traktoru doqqazın ağzında idi. Vaqif, Asif və mərhumun iki qaynı cənazəni həyətdən çıxarıb lafetə qoydular. Kişilərdən bir neçəsi lafetə minən kimi Eliş kabinəyə keçdi. O, traktoru kəndin tozlu yolları ilə yavaş-yavaş sürüb qəbiristanlığa istiqamət aldı. Mamed müəllim, molla və bir dəstə adam traktorun arxasınca buraxdığı tozanaqdan uda-uda rəhmətliyi son mənzilə yola saldılar. Onlarla bərabər kəndin itləri də Həsənli Həsənlə vidalaşırmış kimi hürə-hürə traktorun böyrünə düşdülər.
Eliş kişi traktorunu qəbiristanlığın ağzında saxlayan kimi kişilər tez lafetdən atılıb cənazəni köməkli düşürdülər. Hərəsi mafənin bir tərəfindən yapışıb onu yenicə qazılmış qəbrin yanına qoydular. Molla bir yanda dayanıb Yasin surəsini oxumağa başladı. Hamının baxışı yerə dikilmişdi. Dözülməz bir isti vardı. Çəyirtkələrin cırıltısı yerdə qaynayan su kimi havaya buxarlanırdı. Salavat çevirəndən sonra cəsədi qəbirə qoydular. Elə üstünə təzəcə bir-iki “lopatka” torpaq tökmüşdülər ki, Vaqif qışqırdı:
– Tərpənir!
Onun sözünə fikir verməyən camaatın baxışları boşluqda dolaşırdı ki, Vaqif yenidən qışqırdı:
– Tərpənir e! Meyit tərpənir! – deyib özünü qəbirə ataraq dartıb baş tərəfdən kəfəni cırmağa çalışdı.
Həsəni qəbirdən çıxarıb üzünü şapalaqladılar. Həsən ayıldı. Kişilər hərəsi bir yandan kəfəni cırıb, əl-qolunu açdılar. Həyəcanlı dəqiqələr idi. Xortdamış gözlərini açıb başının üstündə kölgə kimi görünən adamlara baxdı. Atasının dirildiyini görən Mişka “dədə” deyib qışqırdı, boynuna sarıldı. Üz-gözündən öpdü, ağladı…
– Qaç kəndə Matını çağır, cəld ol! – Vaqif hıçqırığını boğa bilməyən Mişkanın qolundan yapışdı.
Mişka sevincək ayağındakı rezin şəp-şəpləri əlinə alıb üzüaşağı, kəndə sarı götürüldü.
– Ona bir qurtum içməyə su verin, – Mamed müəllim sözünə ara verib, – sənin rəngin niyə yaşıllaşıb, bala? – deyib xəbər aldı.
Həsən suyu başına çəkəndən sonra lüt bədənini gizlətmək üçün kəfəni üstünə çəkdi. Canı titrəyirdi, təlaşın, həyəcanın içindəydi. Bir neçə dəqiqədən sonra özünə gəldi və başına gələnləri nağıl etdi:
– Ərafdaydım. Sonu görünməyən, qaranlıq bir tunellə gedirdim… İnanmazsınız, hamınızı görürdüm. Cənazəmin altına kimlər girdi, məni qəbiristanlığa kimlər gətirdi…
Başına toplaşanlar həyəcanla ona qulaq asırdı. Həyatlarında belə bir şey eşitməmişdilər. Söhbət Akifdən düşəndə Mamed müəllim qəzəblə dedi:
– Vaqif, Asif, eşidirsiz, tez qardaşınızın borcunu qaytarın!
– Bəs sonra nə oldu? – Vaqif dözməyib xəbər aldı.
Həsən sözünə davam etdi. Təpəgözlərdən danışdı… Onun arada türk sözləri işlətməsi eşidənlərə qəribə gəlirdi. Axı o, heç zaman türkcə danışmamışdı. Başına gələnləri nəql edəndən sonra Vaqif yenidən soruşdu:
– Sonra nə oldu?
– Qarşımızda qapqara bir kosmik aparat endi. Ona baxanda adamı lap vahimə basırdı. Həmin o təpəgözlər məni gəmiyə mindirib, yaşıl mayenin içinə atdılar. Bütün yolu çabalaya-çabalaya gətirdilər. Yadımda qalan elə bunlar oldu…
Araya sükut çökdü. Mamed müəllim kürəkənə ürək-dirək verirmiş kimi əlini çiyninə qoydu:
– Keçmiş olsun, bala…
Bir də gördülər budu, Matı dizinə-başına döyə-döyə, arxasınca kəndin arvadları, onlardan da arxada kəndin itləri tozanağın içində qəbiristanlığa çataçatdılar. Onlardan bir az arxada asta yerişlə Əntiqə nənə gəlirdi. Özlərini çatdıran arvadlar kişilərdən həyalanıb bir tərəfə çəkilərək matı-qutu qurumuş təki Həsənə baxırdılar.
– Başına dönüm, ay Həsən, – Matı ərini qucaqlayıb yaşıllaşmış yanağından öpdü.
Əntiqə nənə irəli yeriyib qoltuğunda gətirdiyi şalvar-köynəyi üstünə atdı:
– Əynini geyin ə, yekə kişisən. Bu nə oyundu başımıza açırsan, – əyilib onu öpmək istəyəndə diksinəntəhər oldu. – Bala, səndən niyə it iyi gəlir? Gedək evə Matı səni çimizdirsin.
Bir də gördülər Mişka haray-həşirlə qəbiristanlığa tərəf qaçır. Uşağın “Həsən öldü”, xəbəri hələ özlərinə qayıtmayan adamlara daha bir şok yaşatdı. Yaxındakı qəbrin arxasına keçən Əntiqə nənə yandırdığı siqareti göyərmiş dodaqlarının arasına təzəcə almışdı ki, tezcənə yerə atıb Mişkanın qabağına çıxdı:
– Boy, hansı Həsən a bala? Dədəni deyirsən?
– Yox ay nənə kəndin ayağındakı Həsəni deyirəm, Totuşun dədəsini. İndicə rəhmətə getdi, – deyib güldü.
Sən demə Əzrail kəndin qırağında yaşayan Hüseynli Həsənlə bu biri Həsəni səhv salıb özü ilə Ərafın dərin qatlarına aparmışdı. Əslində əcəli çatan elə o, idi, Hüseynli Həsən…
– Heç nə olmaz, artıq qəbrimiz də var, qəbir daşımız da. Nə fərqi var baş daşın üstündə kimin adı yazılıb, – kiçik qayın zarafatından burda da qalmadı.
İndi bütün kənd Hüseynli Həsənin evinə axışdı. Kəndin əyrim-üyrüm yollarında bir basabas düşdü ki, gəl görəsən. Axşamın çökməsinə hələ vardı. Bu qovhaqovda yekə bir it Həsənin ayağına dolaşır, onu yeriməyə qoymurdu. Həsən ayağıyla itə bir təpik ilişdirib “rədd ol burdan!” deyəndən sonra it bir daha ona yaxınlaşmadı. Çünki itlər artıq kosalıların gözündən birdəfəlik düşmüşdü. Bu hadisədən sonra kənddə onları günahlarına görə it cildində yaradan Allahın ən sevmədiyi heyvan hesab edirdilər.
“ULDUZ” jurnalı – iyul 2022
Məmməd Məmmədli